- Код статьи
- S3034511125060011-1
- DOI
- 10.7868/S3034511125060011
- Тип публикации
- Обзор
- Статус публикации
- Опубликовано
- Авторы
- Том/ Выпуск
- Том 525 / Номер выпуска 1
- Страницы
- 5-26
- Аннотация
- В обзоре описаны стратегии синтетического поиска новых производных, проявляющих активность в отношении , в том числе предполагающие модификацию структуры веществ, применяемых в современной медицинской практике. Подход, основанный на использовании пиримидинового ядра как основы для построения молекулы с выраженным антибактериальным действием, является перспективным при дизайне новых противомикробных средств. Обоснована значимость введения в молекулу гетероциклических заместителей, относящихся к «привилегированным» фармакофорам. Показано, что разработка новых соединений на основе фрагментов, которые присутствуют в препаратах, проявляющих широкий спектр фармакологической активности, определен концепцией получения лекарственных веществ с мультитаргетным эффектом. В работе представлены авторские методики получения веществ с антиклебсиеллезным эффектом, основанные на модификации структуры ранее изученных соединений введением гетероциклического заместителя.
- Ключевые слова
- фармакофор привилегированная структура гетероциклический заместитель мультитаргетный эффект стратегия синтеза антиклебсиеллёзное средство
- Дата публикации
- 01.01.2026
- Год выхода
- 2026
- Всего подписок
- 0
- Всего просмотров
- 51
Библиография
- 1. Лаишевцев А.И., Ленев С.В., Капустин А.В. Пименов Н.В., Якимова Э.А. Вет., зоотехния и биотехнол. 2016. № 5. С. 38–45.
- 2. Анганова Е.В., Ветохина А.В., Распопина Л.А., Кичигина Е.Л., Савилов Е.Д. Ж. микробиол., эпидемиол. и иммунобиол. 2017. № 5. С. 70–77. https://doi.org/10.36233/0372-9311-2017-5-70-77
- 3. Navon-Venezia S., Kondratyeva K., Carattoli A. FEMS Microbiol. Rev. 2017. V. 41. № 3. Р. 252–275. https://doi.org/10.1093/femsre/fux013
- 4. Dong N., Yang X., Chan E.W., Zhang R., Chen S. EBioMedicine. 2022. V. 79. Р. 103998. https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2022.103998
- 5. Шамина О.В., Самойлова Е.А., Новикова И.Е., Лазарева А.В. Рос. педиатр. журн. 2020. Т. 23. № 3. С. 191–197. https://doi.org/10.18821/1560-9561-2020-23-3-191-197
- 6. Сидоренко С.В. Трудный пациент. 2011. Т. 9. № 5. С. 21–27.
- 7. Страчунский Л.С. Клиническая микробиология и антимикробная химиотерапия. 2005. Т. 7. № 1. С. 92–96.
- 8. Фесенко О.В., Швайко С.Н. Практическая пульмонология. 2019. № 1. С. 22–31.
- 9. Thompson D., Xu J., Ischia J., Bolton D. BJUI Compass. 2023. V. 5 № 1. Р. 5–11. https://doi.org/10.1002/bco2.286
- 10. Габриэлян Н.И., Горская Е.М., Спирина Т.С., Прудникова С.А., Ромашкина Л.Ю. Вестник трансплантологии и искусственных органов. 2011. Т. 13. № 3. С. 26–32. https://doi.org/10.15825/1995-1191-2011-3-26-32
- 11. Quin L.D., Tyrell J.A. Fundamentals of hetero cyclic chemistry. Importance in nature and in the synthesis of pharmaceuticals. Hoboken, John Wiley & Sons, Inc. 2010. 327 p.
- 12. Abbas Al-Mulla. Pharma Chem. 2017. V. 9. № 13. P. 141–147.
- 13. Barqi M.M., Abdellah I.M., Eletmany M.R., Ali N.M., Elhenawy A.A., Abd El Latif F.M. ChemistrySelect. 2023. V. 8. № 2. Р. 369–385. https://doi.org/10.1002/slct.202203913
- 14. Перейра Нашсименту Кошта Г., Феррейра Гонсалвес Н.П., Перейра Мунтейру К.Ж., Рейш Ди Абреу А.К., Ферраш Кардозу Соареш Э.Т., Боржиш Рока Л.Г., Скаберле Ф.А., Мигенш Перейра М., Да Силва Арнаут Морейра Л.Г. Низкомолекулярные производные карбоксамидных галогенированных порфиринов, а именно хлоринов и бактериохлоринов, и их применения. Патент РФ № 2718923 C2. 2020.
- 15. Фурнье Ж.Ф., Клари Л., Торо Э. Новые гетероциклические соединения и их применение в медицине и косметике. Патент РФ № 2712971 C2. 2020.
- 16. Araten A.H., Brooks R.S., Choi S.D.W., Esguerra L.L., Savchyn D., Wu E.J., Leon G., Sniezek K.J., Brynildsen M.P. J Antibiot. 2024. V. 77. № 3. Р. 135–146. https://doi.org/10.1038/s41429-023-00687-y
- 17. Jeremia L., Deprez B.E., Dey D., Conn G.L., Wuest W.M. RSC Med. Chem. 2023. V. 14. № 4. Р. 624–643. https://doi.org/10.1039/D2MD00459C
- 18. Tevyashova A.N., Shapovalova K.S. Pharm. Chem. J. 2021. V. 55. № 9. Р. 860–875. https://doi.org/10.1007/s11094-021-02510-0
- 19. Roszkowski P., Bielenica A., Stefańska J., Majewska A., Markowska K., Pituch H., Koliński M., Kmiecik S., Chrzanowska A., Struga M. Biomed. Pharmacother. 2024. V. 179. P. 117439. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2024.117439
- 20. Jiang X., Zhedong Y., Weicheng Z. Bulg. Chem. Commun. 2014. V. 46. № 4. Р. 852–856.
- 21. Jayashree B.S., Nikhil P.S., Paul S. Med.Chem. 2022. V. 18. № 9. Р. 915–925. https://doi.org/10.2174/1573406418666220127124228
- 22. Ebenezer O., Jordaan M.A., Carena G., Bono T., Shapi M., Tuszynski J.A. Int. J. Mol. Sci. 2022. V. 23. № 15. Р. 8117. https://doi.org/10.3390/ijms23158117.
- 23. Siwach A., Verma P.K. BMC Chem. 2021. V. 15. Р. 1–69. https://doi.org/10.1186/s13065-020-00730-1
- 24. Kumar U., Narang R., Kumar Nayak S., Kumar Singh S., Gupta V. Res. J. Pharm. Technol. 2017. V. 10. № 7. Р. 2400–2414. https://doi.org/10.5958/0974-360X.2017.00425.5
- 25. Kumar R., Singh G. Pharmacophore. 2022. V. 13. № 2. Р. 41–55. https://doi.org/10.51847/ySnvqCudRM
- 26. Sumrra S.H., Zafar W., Imran M., Chohan Z.H. J. Coord. Chem. 2022. V. 75. № 3–4. Р. 293–334. https://doi.org/10.1080/00958972.2022.2059359
- 27. Uppadhayay R.K., Kumar A., Teotia J., Singh A. Russ. J. Org. Chem. 2022. V. 58. Р. 1801–1811. https://doi.org/10.1134/S1070428022120090
- 28. Islam M.B., Islam M.I., Nath N., Emran T.B., Rahman M.R., Sharma R., Matin M.M. Biomed. Res. Int. 2023. V. 2023. Р. 9967591. https://doi.org/10.1155/2023/9967591
- 29. Hasan B., Rahman J., Das R., Akter T., Sinbad Hosen Md., Mahfuza Parvin Kona U., Uzzaman M. Discov. Chem. 2025. V. 2. Р. 70. https://doi.org/10.1007/s44371-025-00147-6
- 30. Senerovic L., Opsenica D., Moric I., Aleksic I., Spasić M., Vasiljevic B. Adv. Exp. Med. Biol. 2020. V. 1282. P. 37–69. https://doi.org/10.1007/5584_2019_428
- 31. Sharma V., Chitranshi N., Agarwal A.K. Int. J. Med. Chem. 2014. V. 2014. № 1. P. 202784. https://doi.org/10.1155/2014/202784
- 32. Sanjay B., Bhatt H., Gayatri P., Jitubhai M. IRJMS. 2024. V. 5. № 1. P. 516–534. https://doi.org/10.47857/irjms.2024.v05i01.0262
- 33. Kashid B.B., Ghanwat A.A., Khedkar V.M., Dongare B.B., Shaikh M.H., Deshpande P.P., Wakchaure Y.B.// J. Heterocycl. Chemy. 2019. V. 56. № 3. P. 895–908. https://doi.10.1002/jhet.3467
- 34. Hussain M., Qadri T., Hussain Z., Saeed A., Channar P.A., Shehzadi S.A., Hassan M., Larik F.A., Mahmood T., Malik A. Heliyon. 2019. V. 5. № 11. Р. e02812. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02812
- 35. Atef Hatamleh A., Al Farraj D., Salah Al-Saif S., Chidambaram S., Radhakrishnan S., Akbar I. Drug Des. Dev. Ther. 2020. P. 4477–4492. https://doi.org/10.2147/DDDT.S270896
- 36. Marinescu M., Popa C.V. Int. J. Molec. Sci. 2022. V. 23. № 10. P. 5659. https://doi.org/10.3390/ijms23105659
- 37. Бесвик Мэнди К., Крамп Сюзан М., Ху Я., Паллин Томас Д., Дайк Хейзел Д., Коутс Э. Применение соединений 4-(пирролидин-1-ил)хинолина для уничтожения клинически латентных микроорганизмов. Патент РФ № 2520766 C2. 2014.
- 38. Zhuang J., Ma S. ChemMedChem. 2020. V. 15. № 20. P. 1875–1886. https://doi.org/10.1002/cmdc.202000378
- 39. Filev R., Lyubomirova M., Bogov B., Kolevski A., Pencheva V., Kalinov K., Rostaing L. Microorganisms. 2025. V. 13. № 2. P. 422. https://doi.org/10.3390/microorganisms13020422
- 40. Wróbel A., Maliszewski D., Baradyn M., Drozdowska D. Molecules. 2019. V. 25. № 1. P. 116. https://doi.org/10.3390/molecules25010116
- 41. Schneider P., Schneider G. Ang. Chem. Int. Ed. 2017. V. 56. № 27. Р. 7971–7974. https://doi.org/10.1002/anie.201702816
- 42. Abulkhair H.S., El‐Adl K. Arch. Pharm. 2025. V. 358. № 3. P. e2500033. https://doi.org/10.1002/ardp.202500033
- 43. Krátký M., Dzurková M., Janoušek J., Konečná K., Trejtnar F., Stolaříková J., Vinšová J. Molecules. 2017. V. 22. № 9. P. 1573. https://doi.org/10.3390/molecules22091573
- 44. Nagarajan S., Shanmugavelan P., Sathishkumar M., Selvi R., Ponnuswamy A., Harikrishnan H., Shanmugaiah V., Murugavel S. Bioorg. Med. Chem. Lett. 2014. V. 24. № 21. P. 4999–5007. http://dx.doi.org/10.1016/j.bmcl.2014.09.027
- 45. Aljuboori S.B., Mahmood A.A.R. Synthesis. 2019. V. 12. № 2. P. 496–502. https://doi.org/10.22159/ajpcr.2019.v12i2.30858
- 46. Marinescu M. Molecules. 2021. V. 26. № 19. P. 6022. https://doi.org/10.3390/molecules26196022
- 47. Sánchez-Sancho F., Escolano M., Gaviña D., Csáky A.G., Sánchez-Roselló M., Díaz-Oltra S., Del Pozo C. Pharmaceuticals. 2022. V. 15. № 8. P. 948. https://doi.org/10.3390/ph15080948
- 48. Самотруева М.А., Озеров А.А., Старикова А.А., Габитова Н.М., Мережкина Д.В., Цибизова А.А., Тюренков И.Н. Фармация и фармакология. 2021. T. 9. № 4. С. 318–329. https://doi.org/10.19163/2307-9266-2021-9-4-318-32950
- 49. Старикова А.А., Габитова Н.М., Цибизова А.А., Озеров А.А., Тюренков И.Н., Башкина О.А., Самотруева М.А. Астраханский медицинский журнал. 2022. Т. 17. № 1. С. 60–71. https://doi.org/10.48612/agmu/2022.17.1.60.7151
- 50. Цибизова А.А., Ясенявская А.Л., Генатуллина Г.Н., Озеров А.А., Самотруева М.А. Антибиотики и химиотерапия. 2024. Т. 69. № 7–8. С. 4–8. https://doi.org/10.37489/0235-2990-2024-69-7-8-4-852
- 51. Kassem A.F., Ragab S.S., Omar M.A., Altwaijry N.A., Abdelraof M., Temirak A., Saleh A., Srour A.M. RSC Adv. 2025. V. 15. № 2. P. 1033–1048. https://doi.org/10.1039/d4ra07563c
- 52. Zhuang J., Ma S. ChemMedChem. 2020. V. 15. № 20. P. 1875–1886. https://doi.org/10.1002/cmdc.202000378
- 53. Akhaja T. N., Raval J. P. Eur. J. Med. Chem. 2011. V. 46. № 11. P. 5573–5579. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2011.09.023
- 54. Abdel-Aal M.A.A., Shaykoon M. S.A., Abuo-Rahma G.E.A.A., Mohamed M.F.A., Badr M., Abdel-Aziz S.A. Pharmacol Rep. 2021. V. 73. № 3. P. 891–906. https://doi.org/10.1007/s43440-020-00193-0
- 55. Лампила М., Роуланд Д.А., Кебси А., Ледуссаль Б., Пьер К. Содержащие азот гетероциклические соединения, их получение и применение их в качестве антибактериальных лекарственных средств. Патент РФ № 2465276 C2. 2012.
- 56. Eletskaya B.Z., Berzina M.Ya., Fateev I.V., Kayushin A.L., Dorofeeva E.V., Lutonina O.I., Zorina E.A., Antonov K.V., Paramonov A.S., Muzyka I.S., Zhukova O.S., Kiselevskiy M.V., Miroshnikov A.I., Esipov R.S., Konstantinova I.D. Int. J. Mol. Sci. 2023. V 24. № 7. P. 6223. https://doi.org/10.3390/2407622358
- 57. Kunduru R.R., Vanga M.R., Srinivas Boche S.B. Int. J. Pharm. Sci. Drug Res. 2014. V. 6. № 4. P. 278–282.
- 58. Chikkula K.V., Sundararajan R. Med. Chem. Res. 2017. V. 26. № 11. P. 3026–3037. https://doi.org/10.1007/s00044-017-2000-0
- 59. Abu-Hashem A.A., Al-Hussain S.A. Pharmaceuticals. 2024. V. 17. № 12. P. 1632. https://doi.org/10.3390/ph17121632
- 60. Abbas I.M., Abdallah M.A., Gomha S.M., Kazem M.S. J. Heterocycl. Chem. 2017. V. 54. № 6. P. 3447–3457. https://doi.org/10.1002/jhet.2968
- 61. Aruna Kumari M., Triloknadh S., Harikrishna N., Vijjulatha M., Venkata Rao C. J. Heterocycl. Chem. 2017. V. 54. № 6. P. 3672–3681. https://doi.org/10.1002/jhet.2995
- 62. Kumar R.N., Dev G.J., Ravikumar N., Swaroop D.K., Debanjan B., Bharath G., Narsaiah B., Jain S.N., Rao G.A. Bioorg. Med. Chem. Lett. 2016. V. 26. № 12. P. 2927–2930. https://doi.org/10.1016/j.bmcl.2016.04.038
- 63. Sanad S.M.H., Ahmed A.A.M., Mekky A.E.M. Arch. Pharm. 2020. V. 353. № 4. P. 1900309. https://doi.org/10.1002/ardp.201900309
- 64. Rossi R., Ciofalo M. Molecules. 2020. V. 25. № 21. P. 5133. https://doi.org/10.3390/molecules25215133
- 65. Klahn P., Brönstrup M. Nat. Prod. Rep. 2017. V. 34. № 7. P. 832–885. https://doi.org/10.1039/c7np00006e
- 66. Jain K.S., Arya N., Inamdar N.N., Auti P.B., Unawane S.A., Puranik H.H., Sanap M.S., Inamke A.D., Mahale V.J., Prajapati C.S., Shishoo C.J. Cur. Top. Med. Chem. 2016. V. 16. № 28. P. 3133–3174. https://doi.org/10.2174/1570159x22666240124114126
- 67. Mol G.P.S., Aruldhas D., Joe I.H. Heliyon. 2022 V. 8. № 11. e11417. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e11417
- 68. Srestha N., Banerjee J., Srivastava S. IOSR J. Pharm. 2014. V. 4. № 12. Р. 28–41.
- 69. Keri R.S., Hiremathad A., Budagumpi S., Nagaraja B.M. Chem. Biol. Drug Des. 2015. V. 86. № 1. Р. 19–65. https://doi.org/10.1111/cbdd.12462
- 70. Dhaked D.K., Nicklaus M.C. Expert Opin. Drug Discovery. 2024. V. 19. № 9. P. 1011–1016. https://doi.org/10.1080/17460441.2024.2379873
- 71. Chugh V., Pandey G., Rautela R., Mohan C. Mater. Today Proc. 2022. V. 69. P. 478–481. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2022.09.150
- 72. Belaidi S. Mazri R., Belaidi H., Lanez T., Bouzidi D. Asian J. Chem. 2013. V. 25. № 16. P. 9242–9245. http://dx.doi.org/10.14233/ajchem.2013.15199
- 73. Li Y., Geng J., Liu Y., Yu S., Zhao G. ChemMedChem. 2013. V. 8. № 1. P. 27–41. https://doi.org/10.1002/cmdc.201200355
- 74. Bhuva H., Sahu D., Shah B.N., Modi D.C., Patel M.B. Pharmacologyonline. 2011. V. 1. № 1. P. 528–543.
- 75. Li G., Cheng Y., Han C., Song C., Huang N., Du Y. RSC Med. Chem. 2022. V. 13. № 11. P. 1300–1321. https://doi.org/10.1039/D2MD00206J
- 76. Islam M.B., Islam M.I., Nath N., Emran T.B., Rahman M.R., Sharma R., Matin M.M. BioMed Res. Int. 2023. V. 2023. № 1. P. 9967591. https://doi.org/10.1155/2023/9967591